Szybki quiz – przypomnienie poprzedniej lekcji

Sprawdź, czy pamiętasz Lekcję 10 (dołączanie plików, ścieżki, katalogi). Odpowiedzi znajdziesz na końcu dodatku.

1. Plik includes/funkcje_zadan.php jest dołączany w index.php i w diagnostyka.php. Której z czterech instrukcji (include, include_once, require, require_once) należy użyć i co stanie się, jeśli użyjesz require bez _once, a oba pliki zostaną załadowane w jednym żądaniu?

2. Projekt leży w katalogu /var/www/taskquest. Co wypisze echo dirname(__DIR__); umieszczone w pliku includes/funkcje_diagnostyczne.php?

3. Co — poza nazwami plików — pojawi się na stronie po uruchomieniu tego kodu i jak się tego pozbyć?

foreach (scandir(__DIR__ . '/data') as $element) {
    echo $element . '<br>';
}

4. Co wypisze var_dump(is_file(__DIR__ . '/data'));, jeśli data to katalog z plikiem zadania.csv? Dlaczego?

5. Skrypt zawiera linię mkdir(__DIR__ . '/logs');. Działa za pierwszym razem, ale przy drugim uruchomieniu pojawia się ostrzeżenie. Dlaczego i jak poprawić kod?

6. Dlaczego w config/config.php i w plikach z funkcjami nie zamykamy tagu ?>?

TaskQuest

Dodatek

Operacje na plikach w PHP to nic innego jak tworzenie plików z danymi oraz odczytywanie danych z plików. Pełną listę funkcji znajdziecie w dokumentacji PHP – funkcje systemu plików,  poniżej najczęściej wykorzystywane.

Operacje na plikach w PHP mają podobną formę jak w C.

Zapisywanie danych w pliku następuje w 3 etapach:

1. Otwieramy plik lub go tworzymy
2. Zapisujemy dane w pliku
3. Zamykamy plik

Odczytywanie danych z pliku również przebiega 3-etapowo:

1. Otwieramy plik, a jeżeli takowy nie może zostać otwarty musi zostać oprogramowane zgłoszenie błędu
2. Odczytujemy dane
3. Zamykamy plik

file_exists() – sprawdzamy czy plik istnieje

Funkcja sprawdza czy plik lub katalog istnieje.

<?php
if (file_exists('plik.txt')) {
    echo "Plik istnieje";
} else {
    echo "Plik nie istnieje";
}

// Sprawdź przed operacją
if (!file_exists('dane.txt')) {
    file_put_contents('dane.txt', '');  // utwórz pusty plik
}

 is_file() / is_dir() / is_readable() / is_writable()

<?php
$path = 'dokument.pdf';

// Czy to plik?
if (is_file($path)) {
    echo "$path jest plikiem\n";
}

// Czy można odczytać?
if (is_readable($path)) {
    echo "Można odczytać\n";
}

// Czy można zapisać?
if (is_writable($path)) {
    echo "Można zapisać\n";
}

// Czy to katalog?
if (is_dir('uploads')) {
    echo "uploads jest katalogiem\n";
}

fopen(nazwa_pliku, tryb_otwierania) – otwieranie pliku

Przykład:

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'r');

if ($plik === false) {
    die('Nie udało się otworzyć pliku');
}

// ... operacje na pliku ...

fclose($plik);

nazwa pliku – musimy pamiętać o ścieżce dostępu do naszego pliku, jeżeli tryb otwierania jest ustawiony na ”r” czyli tylko do odczytu, to za nazwę pliku może służyć adres URL do pliku. Należy uważać, by nie stworzyć pliku o nazwie, która już istnieje – istniejący plik zostanie wtedy trwale usunięty w miejsce nowo stworzonego.

Tryby otwierania pliku

<?php
// Odczyt - plik musi istnieć
$plik = fopen('dane.txt', 'r');

// Zapis - nadpisze cały plik
$plik = fopen('dane.txt', 'w');

// Dopisywanie - na końcu pliku
$plik = fopen('log.txt', 'a');

// Utwórz nowy - błąd jeśli istnieje
$plik = fopen('nowy.txt', 'x');

fclose() – zamykanie pliku

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'r');

// ... operacje ...

fclose($plik);

Zapisywanie danych do pliku

fwrite() / fputs() – zapis danych

fputs() to alias dla fwrite(). Powyższa funkcja zapisuje do pliku tekst, zawarty w zmiennej $tresc. Podczas wywołania funkcji można dodać trzeci, opcjonalny argument, $dlugosc. Jeżeli go zamieścimy, do pliku zostanie zapisanych maksymalnie $dlugosc znaków. Zależnie od trybu otwarcia, zawartość zostanie dopisana na końcu pliku, lub nadpisze istniejącą treść. Jest ona równoważna z instrukcją fputs().

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'w');

if ($plik === false) {
    die('Błąd otwarcia pliku');
}

$tresc = "To jest przykładowa treść.\n";
$tresc .= "Druga linia tekstu.\n";

fwrite($plik, $tresc);
fclose($plik);

echo "Dane zapisane!";

Poniżej przykład z użyciem limitu znaków:

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'w');

$tresc = "Przykładowa treść, którą umieścimy w pliku.";
fwrite($plik, $tresc, 30);  // zapisze tylko 30 znaków

fclose($plik);

Pełny przykład zapisu:

<?php
// 1. Otwieramy plik w trybie dopisywania
$plik = fopen('log.txt', 'a') or die('Nie można otworzyć pliku');

// 2. Przygotuj dane
$data = date('Y-m-d H:i:s');
$wiadomosc = "[$data] Użytkownik zalogował się\n";

// 3. Zapisz do pliku
fwrite($plik, $wiadomosc) or die('Nie można zapisać danych');

// 4. Zamknij plik
fclose($plik);

echo "Wpis dodany do logu!";

Odczytywanie pliku

Istnieje kilka sposobów na odczytanie zawartości pliku.

fread() – odczyt określonej długości

Funkcja  czyta z pliku określoną długość znaków. Czytanie zakończy się, jeżeli osiągnięta zostanie $dlugość znaków, koniec pliku lub odczytanych zostanie 8192 bajtów. Długość całego pliku możemy określić za pomocą funkcji filesize(„nazwa_pliku.txt”)

Przykład:

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'r');

if ($plik === false) {
    die('Nie można otworzyć pliku');
}

// Odczytaj 100 znaków
$zawartosc = fread($plik, 100);

// Lub odczytaj cały plik
// $zawartosc = fread($plik, filesize('dane.txt'));

echo $zawartosc;
fclose($plik);

fgets() – odczyt linia po linii

Innym sposobem na czytanie zawartości jest funkcja . Czyta ona jedną linię pliku, dopóki nie napotka znacznika przejścia do kolejnej linii. Żeby odczytać cały plik, wystarczy użyć pętli. W przypadku tej metody nie musimy się martwić, czy cały plik zostanie odczytany, czy przypadkiem nie przekroczyliśmy długości znaków. Funkcja feof() zwraca true, jeśli osiągnęliśmy koniec pliku. Przykład czytania pliku z użyciem fgets:

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'r');

if ($plik === false) {
    die('Nie można otworzyć pliku');
}

echo "<pre>";

// Czytaj linię po linii
while (!feof($plik)) {
    $linia = fgets($plik);
    echo htmlspecialchars($linia);
}

echo "</pre>";
fclose($plik);

feof() – zwraca true, gdy osiągnięto koniec pliku.

fgetc() – odczyt znak po znaku

jest bardzo podobna w użyciu do fgets, z tą jednak różnicą, że czytamy po jednym znaku. Przykład niemal identyczny:

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'r');

if ($plik === false) {
    die('Nie można otworzyć pliku');
}

$zawartosc = '';

while (!feof($plik)) {
    $znak = fgetc($plik);
    $zawartosc .= $znak;
}

echo $zawartosc;
fclose($plik);

rewind() – cofnij wskaźnik na początek

UWAGA: jeżeli kursor znajduje się na końcu pliku, to żeby odczytać dane należy przenieść kursor na początek:

<?php
$plik = fopen('dane.txt', 'r+');

// Odczytaj cały plik
$zawartosc = fread($plik, filesize('dane.txt'));

// Cofnij wskaźnik na początek
rewind($plik);

// Zapisz nowe dane
fwrite($plik, 'Nowa treść');

fclose($plik);

Blokowanie plików

Blokowanie plików ważnym zagadnieniem w kontekście operacji na plikach. Jeśli wiele osób jednocześnie wchodzi na stronę i plik jest zapisywany (np. licznik), może dojść do nadpisania danych.
Dlatego używamy blokad – flock()

Tryby blokad:

• LOCK_SH – blokada współdzielona (tylko odczyt, wiele procesów może czytać jednocześnie)

• LOCK_EX – blokada wyłączna (zapis, tylko jeden proces ma dostęp (zapis))

• LOCK_UN – zwolnienie blokady

• LOCK_NB – nie czekaj, jeśli plik jest zablokowany

<?php
$plik = fopen('licznik.txt', 'r+');

// Zablokuj plik (wyłącznie)
flock($plik, LOCK_EX);

// Odczytaj aktualną wartość
$liczba = (int)fread($plik, filesize('licznik.txt'));
$liczba++;

// Cofnij wskaźnik i zapisz nową wartość
rewind($plik);
fwrite($plik, $liczba);
fflush($plik);  // wymuś zapis na dysk

// Odblokuj plik
flock($plik, LOCK_UN);

fclose($plik);

echo "Liczba odwiedzin: $liczba";

Dlaczego flock() jest ważny:
Bez niego kilku użytkowników jednocześnie mogłoby odczytać tę samą wartość i zapisać ją, przez co licznik „zgubiłby” odwiedziny.

Ważne: Zawsze zamykaj pliki po użyciu, aby zwolnić zasoby systemowe.

Przykład: licznik odwiedzin

<?php
function incrementCounter(string $file): int {
    // Utwórz plik jeśli nie istnieje
    if (!file_exists($file)) {
        file_put_contents($file, '0');
    }
    
    $fp = fopen($file, 'r+');
    
    if ($fp === false) {
        return 0;
    }
    
    // Blokada wyłączna
    flock($fp, LOCK_EX);
    
    // Odczytaj
    $liczba = (int)fread($fp, filesize($file));
    $liczba++;
    
    // Zapisz
    rewind($fp);
    fwrite($fp, $liczba);
    fflush($fp);
    
    // Odblokuj i zamknij
    flock($fp, LOCK_UN);
    fclose($fp);
    
    return $liczba;
}

// Użycie
$odwiedziny = incrementCounter('licznik.txt');
echo "Odwiedziny: $odwiedziny";

unlink() – usuwanie pliku

Przykład:

<?php
$plik = 'do_usuniecia.txt';

if (file_exists($plik)) {
    if (unlink($plik)) {
        echo "Plik usunięty";
    } else {
        echo "Błąd usuwania";
    }
} else {
    echo "Plik nie istnieje";
}

Nie każdy plik może zostać usunięty, wszystko zależy od odpowiednich praw dostępu.

Uwaga: Plik jest usuwany permanentnie (nie trafia do kosza).

copy() – kopiowanie pliku

Pozwala utworzyć duplikat pliku w nowej lokalizacji.

Przykład:

<?php
$zrodlo = 'dane.txt';
$cel = 'kopia_dane.txt';

if (copy($zrodlo, $cel)) {
    echo "Plik skopiowany";
} else {
    echo "Błąd kopiowania";
}

// Kopiowanie do innego katalogu
copy('dane.txt', 'backup/dane.txt');

Uwaga: Jeśli plik docelowy istnieje, zostanie nadpisany.

rename() – zmiana nazwy / przenoszenie

Ta funkcja zmienia nazwę pliku lub przenosi go do innego katalogu.

Przykład:

<?php
// Zmiana nazwy
rename('stara_nazwa.txt', 'nowa_nazwa.txt');

// Przeniesienie do innego katalogu
rename('plik.txt', 'archiwum/plik.txt');

// Przeniesienie + zmiana nazwy
rename('dane.txt', 'backup/dane_2025.txt');

// Działa też dla katalogów
rename('stary_folder', 'nowy_folder');

Działa także dla katalogów.

filesize() – rozmiar pliku

<?php
$plik = 'dokument.pdf';

if (file_exists($plik)) {
    $rozmiar = filesize($plik);
    echo "Rozmiar: $rozmiar bajtów\n";
    
    // Sformatowany
    echo "Rozmiar: " . formatBytes($rozmiar);
}

function formatBytes(int $bytes, int $precision = 2): string {
    $units = ['B', 'KB', 'MB', 'GB', 'TB'];
    
    for ($i = 0; $bytes > 1024 && $i < count($units) - 1; $i++) {
        $bytes /= 1024;
    }
    
    return round($bytes, $precision) . ' ' . $units[$i];
}

filemtime() – data ostatniej modyfikacji

<?php
$plik = 'dane.txt';

if (file_exists($plik)) {
    $timestamp = filemtime($plik);
    
    echo "Ostatnia modyfikacja: " . date('Y-m-d H:i:s', $timestamp);
    
    // Sprawdź wiek pliku
    $wiek = time() - $timestamp;
    $dni = floor($wiek / (60 * 60 * 24));
    
    echo "\nPlik ma $dni dni";
}

Alternatywne podejście

Trzeba pamiętać, że funkcja fopen() daje większą kontrolę i lepiej sprawdza się w „poważniejszych” zastosowaniach (duże dane, blokady, odczyt/zapis równocześnie). Istnieje dla niej prostsza alternatywa.

file_put_contents() – prostszy zapis

W PHP najprostszy i najszybszy sposób zapisu danych do pliku to użycie funkcji file_put_contents():

• jedna linijka kodu
• automatyczne otwarcie i zamknięcie
• szybkie i czytelne

<?php
// Podstawowy zapis (nadpisuje plik)
$dane = "To jest przykładowy tekst.\n";
file_put_contents('plik.txt', $dane);

// Dopisywanie na końcu
file_put_contents('log.txt', $dane, FILE_APPEND);

// Zapis tablicy
$tablica = ['Jan', 'Anna', 'Piotr'];
file_put_contents('lista.txt', implode("\n", $tablica));

// Sprawdź czy się udało
$wynik = file_put_contents('dane.txt', 'treść');
if ($wynik !== false) {
    echo "Zapisano $wynik bajtów";
}

• tworzy plik plik.txt (jeśli nie istnieje),
• zapisuje w nim zawartość zmiennej $dane,
• jeśli plik już istnieje — nadpisze go.

Dopisywanie do istniejącego pliku (zamiast nadpisywania):

Użycie flagi FILE_APPEND:

<?php
$dane = "Nowa linia\n";
file_put_contents("plik.txt", $dane, FILE_APPEND);
?>

Wtedy kolejne wywołania dopisują treść na końcu pliku.

file_get_contents() – prostszy odczyt

<?php
// Odczyt całego pliku
$zawartosc = file_get_contents('dane.txt');
echo $zawartosc;

// Z zewnętrznego URL
$html = file_get_contents('https://example.com');

// Sprawdź błędy
$zawartosc = file_get_contents('dane.txt');
if ($zawartosc === false) {
    echo "Błąd odczytu";
}

file() – odczyt do tablicy

Każda linia pliku staje się elementem tablicy.

<?php
// Odczyt linii do tablicy
$linie = file('dane.txt');

foreach ($linie as $nr => $linia) {
    echo "Linia " . ($nr + 1) . ": " . $linia;
}

// Bez pustych linii i \n
$linie = file('dane.txt', FILE_IGNORE_NEW_LINES | FILE_SKIP_EMPTY_LINES);

print_r($linie);

Flagi:

• FILE_IGNORE_NEW_LINES – usuwa \n z końca linii
• FILE_SKIP_EMPTY_LINES – pomija puste linie

Porównanie metod

<?php
// ============================================
// TRADYCYJNA METODA (3 kroki)
// ============================================
$plik = fopen('dane.txt', 'w');
fwrite($plik, 'Treść');
fclose($plik);

// ============================================
// NOWOCZESNA METODA (1 linijka)
// ============================================
file_put_contents('dane.txt', 'Treść');


// ============================================
// ODCZYT - tradycyjny
// ============================================
$plik = fopen('dane.txt', 'r');
$zawartosc = fread($plik, filesize('dane.txt'));
fclose($plik);

// ============================================
// ODCZYT - nowoczesny
// ============================================
$zawartosc = file_get_contents('dane.txt');

Przykłady praktyczne

1. System logowania

<?php
function logEvent(string $message, string $level = 'INFO'): void {
    $logFile = 'app.log';
    $timestamp = date('Y-m-d H:i:s');
    $logEntry = "[$timestamp] [$level] $message\n";
    
    file_put_contents($logFile, $logEntry, FILE_APPEND | LOCK_EX);
}

// Użycie
logEvent('Użytkownik zalogowany', 'INFO');
logEvent('Błąd połączenia z bazą', 'ERROR');
logEvent('Ostrzeżenie: mało miejsca', 'WARNING');

2. Cache systemu

<?php
function cache(string $key, callable $callback, int $ttl = 3600): mixed {
    $cacheFile = "cache/$key.cache";
    
    // Sprawdź czy cache jest aktualny
    if (file_exists($cacheFile) && (time() - filemtime($cacheFile)) < $ttl) {
        return unserialize(file_get_contents($cacheFile));
    }
    
    // Wygeneruj nowe dane
    $data = $callback();
    
    // Zapisz w cache
    if (!is_dir('cache')) {
        mkdir('cache', 0755, true);
    }
    file_put_contents($cacheFile, serialize($data), LOCK_EX);
    
    return $data;
}

// Użycie
$users = cache('users', function() {
    // Symulacja wolnego zapytania do bazy
    sleep(2);
    return ['Jan', 'Anna', 'Piotr'];
}, 60);  // cache na 60 sekund

print_r($users);

3. Prosty licznik odwiedzin

<?php
function getVisitCount(string $file = 'counter.txt'): int {
    if (!file_exists($file)) {
        file_put_contents($file, '0');
    }
    
    $fp = fopen($file, 'r+');
    flock($fp, LOCK_EX);
    
    $count = (int)fgets($fp);
    $count++;
    
    rewind($fp);
    fwrite($fp, $count);
    fflush($fp);
    
    flock($fp, LOCK_UN);
    fclose($fp);
    
    return $count;
}

$visits = getVisitCount();
echo "Odwiedziny: $visits";

4. CSV reader/writer

<?php
class CSVHandler {
    private string $file;
    
    public function __construct(string $file) {
        $this->file = $file;
    }
    
    public function read(): array {
        if (!file_exists($this->file)) {
            return [];
        }
        
        $data = [];
        $handle = fopen($this->file, 'r');
        
        // Pomijamy nagłówek
        fgetcsv($handle);
        
        while (($row = fgetcsv($handle)) !== false) {
            $data[] = $row;
        }
        
        fclose($handle);
        return $data;
    }
    
    public function write(array $data, array $header = []): void {
        $handle = fopen($this->file, 'w');
        
        // Zapisz nagłówek
        if (!empty($header)) {
            fputcsv($handle, $header);
        }
        
        // Zapisz dane
        foreach ($data as $row) {
            fputcsv($handle, $row);
        }
        
        fclose($handle);
    }
    
    public function append(array $row): void {
        $handle = fopen($this->file, 'a');
        fputcsv($handle, $row);
        fclose($handle);
    }
}

// Użycie
$csv = new CSVHandler('users.csv');

// Zapis
$csv->write([
    ['Jan', 'Kowalski', 30],
    ['Anna', 'Nowak', 25]
], ['Imię', 'Nazwisko', 'Wiek']);

// Odczyt
$users = $csv->read();
print_r($users);

// Dopisz
$csv->append(['Piotr', 'Wiśniewski', 35]);

5. Prosty szablon z plikami

<?php
function renderTemplate(string $template, array $vars = []): string {
    $file = "templates/$template.html";
    
    if (!file_exists($file)) {
        throw new Exception("Template not found: $template");
    }
    
    $content = file_get_contents($file);
    
    // Zamień zmienne {{zmienna}}
    foreach ($vars as $key => $value) {
        $content = str_replace("{{" . $key . "}}", $value, $content);
    }
    
    return $content;
}

// templates/email.html:
// <h1>Witaj {{name}}!</h1>
// <p>Twoje konto zostało utworzone. Twój email to: {{email}}</p>

// Użycie
echo renderTemplate('email', [
    'name' => 'Jan',
    'email' => 'jan@example.com'
]);

6. Zapis/odczyt danych z formularza do pliku i usunięcie pliku

index.php:

<?php
// ============================================
// FORMULARZ Z ZAPISEM DO PLIKU
// ============================================

if (empty($_POST['pole1']) && empty($_POST['pole2'])) {
    // Wyświetl formularz
    ?>
    <!DOCTYPE html>
    <html lang="pl">
    <head>
        <meta charset="UTF-8">
        <title>Formularz</title>
        <style>
            body {
                font-family: Arial, sans-serif;
                max-width: 600px;
                margin: 50px auto;
                padding: 20px;
            }
            input, textarea {
                width: 100%;
                padding: 10px;
                margin: 10px 0;
                box-sizing: border-box;
            }
            button {
                background: #007bff;
                color: white;
                padding: 10px 20px;
                border: none;
                cursor: pointer;
            }
            button:hover {
                background: #0056b3;
            }
        </style>
    </head>
    <body>
        <h2>Formularz zapisu danych</h2>
        <form method="POST">
            <label>Tytuł:</label>
            <input type="text" name="pole1" required>
            
            <label>Treść:</label>
            <textarea name="pole2" rows="5" required></textarea>
            
            <button type="submit">Zapisz</button>
        </form>
    </body>
    </html>
    <?php
} else {
    // Przetwórz formularz
    $pole1 = trim($_POST['pole1']);
    $pole2 = trim($_POST['pole2']);
    
    // Walidacja
    if (empty($pole1) || empty($pole2)) {
        die('Wszystkie pola są wymagane!');
    }
    
    // Zabezpieczenia
    $pole1 = htmlspecialchars($pole1, ENT_QUOTES, 'UTF-8');
    $pole2 = htmlspecialchars($pole2, ENT_QUOTES, 'UTF-8');
    
    // Przygotuj dane (separator `)
    $dane = $pole1 . "`" . $pole2 . "\n";
    
    // Zapisz z blokowaniem
    $file = "baza.txt";
    $fp = fopen($file, "a");
    
    if ($fp === false) {
        die('Błąd otwarcia pliku');
    }
    
    flock($fp, LOCK_EX);        // blokada
    fwrite($fp, $dane);          // zapis
    fflush($fp);                 // wymuś zapis
    flock($fp, LOCK_UN);         // odblokuj
    fclose($fp);
    
    echo '<!DOCTYPE html>
    <html lang="pl">
    <head>
        <meta charset="UTF-8">
        <title>Sukces</title>
        <style>
            body { font-family: Arial; max-width: 600px; margin: 50px auto; }
            .success { background: #d4edda; padding: 15px; border: 1px solid #c3e6cb; }
            a { color: #007bff; }
        </style>
    </head>
    <body>
        <div class="success">
            <h2>Dane zostały zapisane!</h2>
        </div>
        <p><a href="podglad.php">Zobacz wszystkie wpisy</a></p>
        <p><a href="index.php">Dodaj kolejny wpis</a></p>
    </body>
    </html>';
}

podglad.php:

<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Podgląd wpisów</title>
    <style>
        body {
            font-family: Arial, sans-serif;
            max-width: 800px;
            margin: 50px auto;
            padding: 20px;
        }
        .wpis {
            background: #f8f9fa;
            padding: 15px;
            margin: 15px 0;
            border-left: 4px solid #007bff;
        }
        .tytul {
            font-size: 1.2em;
            font-weight: bold;
            color: #007bff;
            margin-bottom: 10px;
        }
        .tresc {
            color: #333;
            line-height: 1.6;
        }
        .nav {
            margin: 20px 0;
        }
        a {
            display: inline-block;
            margin-right: 10px;
            padding: 10px 15px;
            background: #007bff;
            color: white;
            text-decoration: none;
            border-radius: 4px;
        }
        a:hover {
            background: #0056b3;
        }
        .danger {
            background: #dc3545;
        }
        .danger:hover {
            background: #c82333;
        }
    </style>
</head>
<body>
    <h2>📝 Wszystkie wpisy</h2>
    
    <?php
    if (!file_exists('baza.txt') || filesize('baza.txt') == 0) {
        echo '<p>Brak wpisów w bazie.</p>';
    } else {
        $file = file('baza.txt', FILE_IGNORE_NEW_LINES | FILE_SKIP_EMPTY_LINES);
        
        foreach ($file as $nr => $value) {
            // Rozdziel po znaku `
            $exp = explode('`', $value);
            
            if (count($exp) >= 2) {
                echo '<div class="wpis">';
                echo '<div class="tytul">' . ($nr + 1) . '. ' . $exp[0] . '</div>';
                echo '<div class="tresc">' . nl2br($exp[1]) . '</div>';
                echo '</div>';
            }
        }
    }
    ?>
    
    <div class="nav">
        <a href="index.php">Dodaj kolejne dane</a>
        <a href="del.php" class="danger" onclick="return confirm('Czy na pewno usunąć wszystkie dane?')">Usuń plik</a>
    </div>
</body>
</html>

del.php:

<?php
// Usuń plik
if (file_exists('baza.txt')) {
    if (unlink('baza.txt')) {
        $message = 'Plik został usunięty';
        $class = 'success';
    } else {
        $message = 'Błąd podczas usuwania pliku';
        $class = 'error';
    }
} else {
    $message = 'Plik nie istnieje';
    $class = 'warning';
}
?>
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Usuwanie pliku</title>
    <style>
        body {
            font-family: Arial, sans-serif;
            max-width: 600px;
            margin: 50px auto;
            padding: 20px;
        }
        .message {
            padding: 15px;
            margin: 20px 0;
            border-radius: 4px;
        }
        .success {
            background: #d4edda;
            border: 1px solid #c3e6cb;
            color: #155724;
        }
        .error {
            background: #f8d7da;
            border: 1px solid #f5c6cb;
            color: #721c24;
        }
        .warning {
            background: #fff3cd;
            border: 1px solid #ffeeba;
            color: #856404;
        }
        a {
            display: inline-block;
            margin-top: 20px;
            padding: 10px 20px;
            background: #007bff;
            color: white;
            text-decoration: none;
            border-radius: 4px;
        }
        a:hover {
            background: #0056b3;
        }
    </style>
</head>
<body>
    <div class="message <?= $class ?>">
        <h2><?= $message ?></h2>
    </div>
    
    <a href="index.php">Powrót do formularza</a>
</body>
</html>

Tabela funkcji – szybka ściąga

Dobre praktyki

1. Zawsze sprawdzaj wynik operacji

// ŹLE
$plik = fopen('dane.txt', 'r');
$zawartosc = fread($plik, 100);

// DOBRZE
$plik = fopen('dane.txt', 'r');
if ($plik === false) {
    die('Błąd otwarcia pliku');
}
$zawartosc = fread($plik, filesize('dane.txt'));
fclose($plik);

2. Używaj file_put_contents() dla prostych operacji

// ŹLE - zbyt skomplikowane
$plik = fopen('log.txt', 'a');
fwrite($plik, 'wpis');
fclose($plik);

// DOBRZE - prosty i czytelny
file_put_contents('log.txt', 'wpis', FILE_APPEND);

3. Zawsze używaj flock() dla współbieżności

// ŹLE - ryzyko utraty danych
$fp = fopen('licznik.txt', 'r+');
$liczba = fgets($fp);
$liczba++;
rewind($fp);
fwrite($fp, $liczba);
fclose($fp);

// DOBRZE - bezpieczne
$fp = fopen('licznik.txt', 'r+');
flock($fp, LOCK_EX);
$liczba = fgets($fp);
$liczba++;
rewind($fp);
fwrite($fp, $liczba);
fflush($fp);
flock($fp, LOCK_UN);
fclose($fp);

4. Waliduj dane przed zapisem

// ŹLE
$dane = $_POST['dane'];
file_put_contents('plik.txt', $dane);

// DOBRZE
$dane = trim($_POST['dane']);
$dane = htmlspecialchars($dane, ENT_QUOTES, 'UTF-8');

if (empty($dane)) {
    die('Dane nie mogą być puste');
}

file_put_contents('plik.txt', $dane);

5. Używaj try-catch dla krytycznych operacji

<?php
try {
    if (!file_exists('config.ini')) {
        throw new Exception('Plik konfiguracyjny nie istnieje');
    }
    
    $config = file_get_contents('config.ini');
    
    if ($config === false) {
        throw new Exception('Błąd odczytu pliku');
    }
    
    // ... przetwarzanie ...
    
} catch (Exception $e) {
    error_log($e->getMessage());
    die('Błąd aplikacji');
}

Podsumowanie

Kluczowe pojęcia:

• fopen/fclose – tradycyjne otwieranie/zamykanie plików
• fread/fgets/fgetc – różne metody odczytu
• fwrite/fputs – zapis danych
• flock – blokowanie dla współbieżności
• file_put_contents/file_get_contents – nowoczesne, szybkie metody

Tryby otwierania:

• r – odczyt (plik musi istnieć)
• w – zapis (nadpisuje/tworzy)
• a – dopisywanie (na końcu)
• x – tworzenie (błąd jeśli istnieje)
• + – odczyt i zapis

Pamiętaj:

• Zawsze zamykaj pliki fclose()
• Używaj flock() dla współbieżnego dostępu
• Preferuj file_put_contents() dla prostych operacji
• Sprawdzaj wynik operacji (może być false)
• Waliduj dane przed zapisem
• Używaj FILE_APPEND do dopisywania
• Nie ufaj danym użytkownika
• Nie zapomnij o fflush() przy blokadach

Najważniejsze funkcje:

// Proste operacje
file_put_contents()  // zapis
file_get_contents()  // odczyt
file()              // odczyt do tablicy

// Zaawansowane
fopen()    // otwórz
fwrite()   // zapisz
fread()    // czytaj
flock()    // zablokuj
fclose()   // zamknij

// Pomocnicze
file_exists()  // czy istnieje
filesize()     // rozmiar
filemtime()    // data modyfikacji
copy()         // kopiuj
rename()       // zmień nazwę
unlink()       // usuń

Zadania do wykonania:

Zadanie 1

Generowanie i analiza losowych liczb z zapisem do pliku.

Wymagania:

1. Wygeneruj 20 losowych liczb (1-100)
2. Zapisz do liczby.txt z blokowaniem
3. Odczytaj i oblicz:
   • sumę
   • średnią
   • min i max
   • liczby parzyste/nieparzyste
4. Zapisz statystyki do statystyki.txt

Zadanie 2

Losowanie liczb w stylu Lotto z zapisem.

Wymagania:

1. Wygeneruj 6 unikalnych liczb (1-49)
2. Pobierz aktualną datę
3. Zapisz do liczby.txt w formacie: 2025-10-13 15:20:00 wylosowano liczby: 3, 15, 22, 31, 42, 45
4. Odczytaj i wyświetl zawartość

TaskQuest v1.1 — dane żyją poza kodem

taskquest/
├── index.php                        (zmiana: zadania z pliku)
├── diagnostyka.php                  (zmiana: nowe pliki na liście)
├── migracja.php                     (nowe — jednorazowe, na końcu lekcji usuniemy)
├── config/
│   └── config.php                   (zmiana: dochodzi PLIK_ZADAN)
├── includes/
│   ├── header.php
│   ├── footer.php                   (zmiana: "TaskQuest 1.1")
│   ├── funkcje_grywalizacji.php
│   ├── funkcje_tekstowe.php
│   ├── funkcje_terminow.php
│   ├── funkcje_zadan.php
│   ├── funkcje_diagnostyczne.php
│   └── funkcje_plikow.php           (nowe)
└── data/
    └── zadania.csv                  (nowe — zastępuje zadania.php)

fopen()  →  czytanie lub pisanie  →  fclose()

<?php

$uchwyt = fopen(__DIR__ . '/dziennik.txt', 'w');
fwrite($uchwyt, "Start TaskQuest\n");
fclose($uchwyt);

<?php

$uchwyt = fopen(__DIR__ . '/dziennik.txt', 'r');

while (($linia = fgets($uchwyt)) !== false) {
    echo trim($linia) . "<br>";
}

fclose($uchwyt);

if (!is_file($sciezka) || !is_readable($sciezka)) {
    // nie ma czego czytać
}

<?php

$uchwyt = fopen(__DIR__ . '/gracze.csv', 'w');
fputcsv($uchwyt, ['login', 'xp'], ';', '"', '');
fputcsv($uchwyt, ['Kama_2026', 250], ';', '"', '');
fputcsv($uchwyt, ['Ola Nowak', 120], ';', '"', '');
fclose($uchwyt);

$uchwyt = fopen(__DIR__ . '/gracze.csv', 'r');

echo "<pre>";
while (($wiersz = fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '')) !== false) {
    print_r($wiersz);
}
echo "</pre>";

fclose($uchwyt);

login;xp
Kama_2026;250
"Ola Nowak";120

var_dump("1" == 1);    // true  — luźne porównanie
var_dump("1" === 1);   // false — inny typ

1. Start TaskQuest
2. Wczytano zadania
3. Koniec

$plik = __DIR__ . '/dziennik.txt';

$uchwyt = fopen($plik, '...');
fwrite($uchwyt, "...\n");
fclose($uchwyt);

// ... tryb a ...

// ... tryb r + while + fgets ...

<?php

$plik = __DIR__ . '/dziennik.txt';

$uchwyt = fopen($plik, 'w');
fwrite($uchwyt, "Start TaskQuest\n");
fclose($uchwyt);

$uchwyt = fopen($plik, 'a');
fwrite($uchwyt, "Wczytano zadania\n");
fwrite($uchwyt, "Koniec\n");
fclose($uchwyt);

$uchwyt = fopen($plik, 'r');
$numer = 1;

while (($linia = fgets($uchwyt)) !== false) {
    echo $numer . ". " . trim($linia) . "<br>";
    $numer++;
}

fclose($uchwyt);

Pierwszy krok — wymagany poziom 1
Mistrz; regexów — wymagany poziom 2
Legenda TaskQuest — wymagany poziom 5
Odznak od poziomu 2 wzwyż: 2

$odznaki = [
    [1, 'Pierwszy krok', 1],
    // ...
];

foreach ($odznaki as $odznaka) {
    fputcsv(...);
}

// przy odczycie:
if ((int) $wiersz[2] >= 2) { ... }

<?php

$plik = __DIR__ . '/odznaki.csv';

$odznaki = [
    [1, 'Pierwszy krok', 1],
    [2, 'Mistrz; regexów', 2],
    [3, 'Legenda TaskQuest', 5]
];

$uchwyt = fopen($plik, 'w');
fputcsv($uchwyt, ['id', 'nazwa', 'poziom'], ';', '"', '');

foreach ($odznaki as $odznaka) {
    fputcsv($uchwyt, $odznaka, ';', '"', '');
}

fclose($uchwyt);

$uchwyt = fopen($plik, 'r');
fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '');   // pomijamy nagłówek
$ileWyzszych = 0;

while (($wiersz = fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '')) !== false) {
    echo $wiersz[1] . " — wymagany poziom " . $wiersz[2] . "<br>";

    if ((int) $wiersz[2] >= 2) {
        $ileWyzszych++;
    }
}

fclose($uchwyt);

echo "Odznak od poziomu 2 wzwyż: $ileWyzszych";

define('PLIK_ZADAN', dirname(__DIR__) . '/data/zadania.csv');

function zapiszZadania(string $sciezka, array $zadania): bool

function zapiszZadania(string $sciezka, array $zadania): bool
{
    $uchwyt = fopen($sciezka, '...');

    if ($uchwyt === false) {
        return false;
    }

    fputcsv($uchwyt, [...nagłówek...], ';', '"', '');

    foreach ($zadania as $zadanie) {
        fputcsv($uchwyt, [
            $zadanie['id'],
            // ... pozostałe klucze w kolejności kolumn ...
            $zadanie['wykonane'] ? 1 : 0,
            // ...
        ], ';', '"', '');
    }

    // zamknięcie i wynik
}

<?php

// Funkcje odczytu i zapisu plików z danymi TaskQuest (CSV, separator ;)

function zapiszZadania(string $sciezka, array $zadania): bool
{
    $uchwyt = fopen($sciezka, 'w');

    if ($uchwyt === false) {
        return false;
    }

    fputcsv($uchwyt, ['id', 'tytul', 'opis', 'termin', 'wykonane', 'xp'], ';', '"', '');

    foreach ($zadania as $zadanie) {
        fputcsv($uchwyt, [
            $zadanie['id'],
            $zadanie['tytul'],
            $zadanie['opis'],
            $zadanie['termin'],
            $zadanie['wykonane'] ? 1 : 0,
            $zadanie['xp']
        ], ';', '"', '');
    }

    fclose($uchwyt);

    return true;
}

<?php

// Jednorazowe narzędzie programisty: przepisuje zadania z data/zadania.php do data/zadania.csv

require_once __DIR__ . '/config/config.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_plikow.php';
require_once __DIR__ . '/data/zadania.php';   // tu jeszcze jest tablica $zadania

if (is_file(PLIK_ZADAN)) {
    echo "<p>Plik zadania.csv już istnieje — nie nadpisuję go.</p>";
} elseif (zapiszZadania(PLIK_ZADAN, $zadania)) {
    echo "<p>Zapisano " . count($zadania) . " zadań do pliku zadania.csv.</p>";
} else {
    echo "<p>Nie udało się zapisać pliku.</p>";
}

id;tytul;opis;termin;wykonane;xp
1;"   Nauczyć   się regexów   PHP   ";"Powtórzyć wyrażenia regularne przed następną lekcją.";2026-09-20;1;20
2;"Powtórzyć funkcje";"Przejrzeć wszystkie funkcje TaskQuest i sprawdzić ich parametry oraz typy zwracanych wartości.";2026-09-16;0;15
3;"Ćwiczenia z DateTime";"Napisać trzy własne przykłady z diff() i format().";2026-09-18;0;10
4;"Nauczyć się tablic PHP";"Zbudować listę zadań TaskQuest jako tablicę tablic asocjacyjnych.";2026-09-25;0;30
5;"Przygotować projekt do Lekcji 10";"Zastanowić się, jak podzielić TaskQuest na pliki i katalogi.";2026-09-22;1;25

function wczytajZadania(string $sciezka): array

$zadania[] = [
    'id' => (int) $wiersz[0],
    'tytul' => $wiersz[1],
    // ... opis, termin ...
    'wykonane' => $wiersz[4] === '1',
    // ... xp ...
];

function wczytajZadania(string $sciezka): array
{
    $zadania = [];

    if (!is_file($sciezka) || !is_readable($sciezka)) {
        return $zadania;
    }

    $uchwyt = fopen($sciezka, 'r');

    if ($uchwyt === false) {
        return $zadania;
    }

    fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '');   // pierwszy wiersz to nagłówek — pomijamy go

    while (($wiersz = fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '')) !== false) {
        $zadania[] = [
            'id' => (int) $wiersz[0],
            'tytul' => $wiersz[1],
            'opis' => $wiersz[2],
            'termin' => $wiersz[3],
            'wykonane' => $wiersz[4] === '1',
            'xp' => (int) $wiersz[5]
        ];
    }

    fclose($uchwyt);

    return $zadania;
}

require_once __DIR__ . '/data/zadania.php';

require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_plikow.php';

// --- dane zadań (z pliku CSV) ---
$zadania = wczytajZadania(PLIK_ZADAN);

if (count($wiersz) !== 6) {
    continue;   // pusta linia albo uszkodzony wiersz
}

<?php

require_once __DIR__ . '/config/config.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_plikow.php';
require_once __DIR__ . '/data/zadania.php';

$plikTestowy = __DIR__ . '/data/test.csv';

zapiszZadania($plikTestowy, $zadania);
$odczytane = wczytajZadania($plikTestowy);

var_dump($odczytane === $zadania);

unlink($plikTestowy);

$trudne = [[
    'id' => 7,
    'tytul' => 'Ćwiczenia; DateTime',
    'opis' => 'Powiedz "cześć"',
    'termin' => '2026-10-01',
    'wykonane' => false,
    'xp' => 5
]];

zapiszZadania($plikTestowy, $trudne);
echo file_get_contents($plikTestowy);
var_dump(wczytajZadania($plikTestowy) === $trudne);

id;tytul;opis;termin;wykonane;xp
7;"Ćwiczenia; DateTime";"Powiedz ""cześć""";2026-10-01;0;5
bool(true)

<?php

require_once __DIR__ . '/config/config.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_plikow.php';

$plikTestowy = __DIR__ . '/data/test.csv';
$naglowek = "id;tytul;opis;termin;wykonane;xp\n";

function ileZadan(string $plik, string $zawartosc): int
{
    file_put_contents($plik, $zawartosc);
    return count(wczytajZadania($plik));
}

echo ileZadan($plikTestowy, "") . "<br>";
echo ileZadan($plikTestowy, $naglowek) . "<br>";
echo ileZadan($plikTestowy, $naglowek . "1;a;b;2026-01-01;1;5\n") . "<br>";
echo ileZadan($plikTestowy, $naglowek . "1;a;b;2026-01-01;1;5\n\n2;c;d;2026-01-02;0;7\n") . "<br>";
echo ileZadan($plikTestowy, $naglowek . "1;a;b;2026-01-01;1\n") . "<br>";
echo ileZadan($plikTestowy, "id,tytul\n1,a\n") . "<br>";

echo count(wczytajZadania(__DIR__ . '/data/nie_ma.csv'));

unlink($plikTestowy);

var_dump($odczytane[0]['id']);

<?php

// Ustawienia aplikacji TaskQuest
define('XP_NA_POZIOM', 100);
define('PLIK_ZADAN', dirname(__DIR__) . '/data/zadania.csv');

<?php

// Funkcje odczytu i zapisu plików z danymi TaskQuest (CSV, separator ;)

function wczytajZadania(string $sciezka): array
{
    $zadania = [];

    if (!is_file($sciezka) || !is_readable($sciezka)) {
        return $zadania;
    }

    $uchwyt = fopen($sciezka, 'r');

    if ($uchwyt === false) {
        return $zadania;
    }

    fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '');   // pierwszy wiersz to nagłówek — pomijamy go

    while (($wiersz = fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '')) !== false) {
        if (count($wiersz) !== 6) {
            continue;   // pusta linia albo uszkodzony wiersz
        }

        $zadania[] = [
            'id' => (int) $wiersz[0],
            'tytul' => $wiersz[1],
            'opis' => $wiersz[2],
            'termin' => $wiersz[3],
            'wykonane' => $wiersz[4] === '1',
            'xp' => (int) $wiersz[5]
        ];
    }

    fclose($uchwyt);

    return $zadania;
}


function zapiszZadania(string $sciezka, array $zadania): bool
{
    $uchwyt = fopen($sciezka, 'w');

    if ($uchwyt === false) {
        return false;
    }

    fputcsv($uchwyt, ['id', 'tytul', 'opis', 'termin', 'wykonane', 'xp'], ';', '"', '');

    foreach ($zadania as $zadanie) {
        fputcsv($uchwyt, [
            $zadanie['id'],
            $zadanie['tytul'],
            $zadanie['opis'],
            $zadanie['termin'],
            $zadanie['wykonane'] ? 1 : 0,
            $zadanie['xp']
        ], ';', '"', '');
    }

    fclose($uchwyt);

    return true;
}

id;tytul;opis;termin;wykonane;xp
1;"   Nauczyć   się regexów   PHP   ";"Powtórzyć wyrażenia regularne przed następną lekcją.";2026-09-20;1;20
2;"Powtórzyć funkcje";"Przejrzeć wszystkie funkcje TaskQuest i sprawdzić ich parametry oraz typy zwracanych wartości.";2026-09-16;0;15
3;"Ćwiczenia z DateTime";"Napisać trzy własne przykłady z diff() i format().";2026-09-18;0;10
4;"Nauczyć się tablic PHP";"Zbudować listę zadań TaskQuest jako tablicę tablic asocjacyjnych.";2026-09-25;0;30
5;"Przygotować projekt do Lekcji 10";"Zastanowić się, jak podzielić TaskQuest na pliki i katalogi.";2026-09-22;1;25

<?php

// --- pliki aplikacji ---
require_once __DIR__ . '/config/config.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_grywalizacji.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_tekstowe.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_terminow.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_zadan.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_plikow.php';


// --- dane użytkownika ---
$imieUzytkownika = "Kama";
$login = "Kama_2026";


// --- dane zadań (z pliku CSV) ---
$zadania = wczytajZadania(PLIK_ZADAN);


// --- dane grywalizacji (symulowane) ---
$xp = 99;
$streak = 5;
$dataOstatniejAktywnosci = "2026-09-14";


// --- wywołania funkcji: grywalizacja ---
$poziom = obliczPoziom($xp);
$tytul = pobierzTytul($poziom);
$xpWAktualnymPoziomie = obliczXpWAktualnymPoziomie($xp, $poziom);
$procentPostepu = obliczProcentPostepu($xpWAktualnymPoziomie);
$brakujeXp = ileBrakujeXp($xp, $poziom);

//pasek postępu
$liczbaAktywnychSegmentow = (int) ($procentPostepu / 10);
$progNastepnegoPoziomu = $poziom * XP_NA_POZIOM;


// --- wywołania funkcji: lista zadań ---
$wykonaneZadania = pobierzWykonaneZadania($zadania);
$aktywneZadania = pobierzAktywneZadania($zadania);

$liczbaWszystkich = count($zadania);
$liczbaWykonanych = count($wykonaneZadania);
$liczbaAktywnych = count($aktywneZadania);

$xpDoZdobycia = sumujXp($aktywneZadania);

$zadaniaWgTerminu = sortujPoTerminie($zadania);
$aktywneWgTerminu = sortujPoTerminie($aktywneZadania);

// uproszczenie (symulacja): aktywność = wykonane jakiekolwiek zadanie z listy
$zadanieWykonane = $liczbaWykonanych > 0;

$streak = aktualizujStreak($streak, $dataOstatniejAktywnosci, $zadanieWykonane);


// --- prezentacja ---
$nazwaStrony = 'TaskQuest';
require_once __DIR__ . '/includes/header.php';
?>
        <p>Zdobywaj punkty za wykonane zadania!</p>

        <?php
        if (walidujLogin($login)) {
            echo "<p>Login poprawny: $login</p>";
        } else {
            echo "<p>Login jest niepoprawny.</p>";
        }
        ?>

        <h2>Witaj, <?= $imieUzytkownika; ?>!</h2>

        <p>Poziom: <strong><?= $poziom; ?></strong></p>
        <p>Tytuł: <strong><?= $tytul; ?></strong></p>
        <p>Łączne XP: <strong><?= $xp; ?></strong></p>

        <h3>
            <?= "Masz $xpWAktualnymPoziomie XP z " . XP_NA_POZIOM . " XP potrzebnych do poziomu " . ($poziom + 1) . " (" . round($procentPostepu, 2) . "%)"; ?>
        </h3>

        <div class="pasek-xp">
            <?php
            for ($segment = 1; $segment <= 10; $segment++) {
                if ($segment <= $liczbaAktywnychSegmentow) {
                    echo "█";
                } else {
                    echo "░";
                }
            }
            ?>
        </div>

        <p>Kolejny próg: <?= $progNastepnegoPoziomu; ?> XP</p>
        <p>Brakuje XP: <strong><?= $brakujeXp; ?></strong></p>
        <p>Streak: <strong><?= $streak ?></strong></p>

        <h2>Twoje zadania</h2>

        <p>
            Wszystkie: <strong><?= $liczbaWszystkich; ?></strong> |
            Wykonane: <strong><?= $liczbaWykonanych; ?></strong> |
            Aktywne: <strong><?= $liczbaAktywnych; ?></strong>
        </p>
        <p>XP do zdobycia z aktywnych zadań: <strong><?= $xpDoZdobycia; ?></strong></p>

        <?php
        if ($liczbaWszystkich === 0) {
            echo "<p>Brak zadań.</p>";
        } elseif ($liczbaAktywnych === 0) {
            echo "<p>Wszystkie zadania wykonane — świetna robota!</p>";
        } else {
            if ($xpDoZdobycia >= $brakujeXp) {
                echo "<p class=\"awans\">Wykonując aktywne zadania, awansujesz na poziom " . ($poziom + 1) . "!</p>";
            } else {
                echo "<p>Aktywne zadania nie wystarczą jeszcze na awans — brakuje " . ($brakujeXp - $xpDoZdobycia) . " XP.</p>";
            }

            $najpilniejsze = $aktywneWgTerminu[0];
            echo "<p>Najpilniejsze zadanie: <strong>" . wyczyscTytul($najpilniejsze['tytul']) . "</strong> — "
                . komunikatTerminu($najpilniejsze['termin']) . "</p>";
        }

        echo "<h3>Lista zadań (wg terminu)</h3>";

        foreach ($zadaniaWgTerminu as $zadanie) {
            $tytulCzysty = wyczyscTytul($zadanie['tytul']);
            $znacznik = $zadanie['wykonane'] ? "[X]" : "[ ]";
            $klasa = $zadanie['wykonane'] ? "zadanie wykonane" : "zadanie";

            echo "<div class=\"$klasa\">";
            echo "<p><strong>$znacznik $tytulCzysty</strong> — {$zadanie['xp']} XP</p>";
            echo "<p>" . skrocOpis($zadanie['opis'], 50) . "</p>";
            echo "<p>Termin: {$zadanie['termin']}";

            if (!$zadanie['wykonane']) {
                echo " — " . komunikatTerminu($zadanie['termin']);
            }

            echo "</p>";

            if (stripos($tytulCzysty, 'PHP') !== false) {
                echo "<p>To zadanie dotyczy PHP.</p>";
            }

            echo "</div>";
        }
        ?>
<?php
require_once __DIR__ . '/includes/footer.php';

        <p>TaskQuest 1.1</p>
    </div>
</body>
</html>

<?php

require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_diagnostyczne.php';

$wymaganePliki = [
    'index.php',
    'config/config.php',
    'includes/header.php',
    'includes/footer.php',
    'includes/funkcje_grywalizacji.php',
    'includes/funkcje_tekstowe.php',
    'includes/funkcje_terminow.php',
    'includes/funkcje_zadan.php',
    'includes/funkcje_diagnostyczne.php',
    'includes/funkcje_plikow.php',
    'data/zadania.csv'
];

$katalogiDoPrzegladu = ['config', 'includes'];

$nazwaStrony = 'TaskQuest — diagnostyka';
require_once __DIR__ . '/includes/header.php';
?>
        <h2>Diagnostyka projektu</h2>

        <h3>Wymagane pliki</h3>
        <?php
        foreach ($wymaganePliki as $plik) {
            $znacznik = czyPlikIstnieje($plik) ? "[OK]" : "[BRAK]";
            echo "<p>$znacznik $plik</p>";
        }
        ?>

        <h3>Zawartość katalogów (pliki .php)</h3>
        <?php
        foreach ($katalogiDoPrzegladu as $katalog) {
            $pliki = listaPlikowWKatalogu($katalog);

            echo "<p><strong>$katalog/</strong> — " . count($pliki) . " plik(ów)</p>";

            foreach ($pliki as $plik) {
                echo "<p>&nbsp;&nbsp;$plik</p>";
            }
        }
        ?>

        <h3>Pliki danych (.csv w data/)</h3>
        <?php
        $plikiCsv = listaPlikowWKatalogu('data', 'csv');

        echo "<p><strong>data/</strong> — " . count($plikiCsv) . " plik(ów)</p>";

        foreach ($plikiCsv as $plik) {
            echo "<p>&nbsp;&nbsp;$plik</p>";
        }
        ?>
<?php
require_once __DIR__ . '/includes/footer.php';

<?php

// Jednorazowe narzędzie programisty: przepisuje zadania z data/zadania.php do data/zadania.csv

require_once __DIR__ . '/config/config.php';
require_once __DIR__ . '/includes/funkcje_plikow.php';
require_once __DIR__ . '/data/zadania.php';   // tu jeszcze jest tablica $zadania

if (is_file(PLIK_ZADAN)) {
    echo "<p>Plik zadania.csv już istnieje — nie nadpisuję go.</p>";
} elseif (zapiszZadania(PLIK_ZADAN, $zadania)) {
    echo "<p>Zapisano " . count($zadania) . " zadań do pliku zadania.csv.</p>";
} else {
    echo "<p>Nie udało się zapisać pliku.</p>";
}

$imieUzytkownika, $login
$xp, $poziom, $tytul, $xpWAktualnymPoziomie, $procentPostepu, $brakujeXp,
$liczbaAktywnychSegmentow, $progNastepnegoPoziomu
$streak, $dataOstatniejAktywnosci, $zadanieWykonane
$zadania, $wykonaneZadania, $aktywneZadania, $liczbaWszystkich, $liczbaWykonanych,
$liczbaAktywnych, $zadaniaWgTerminu, $aktywneWgTerminu, $xpDoZdobycia
$nazwaStrony
define('XP_NA_POZIOM', 100)

wszystkie 16 funkcji z poprzednich lekcji (kod bez zmian)
struktura tablicy $zadania (klucze: id, tytul, opis, termin, wykonane, xp)

define('PLIK_ZADAN', ...)                 // config/config.php

wczytajZadania(), zapiszZadania()          // includes/funkcje_plikow.php

nowe pliki: includes/funkcje_plikow.php, data/zadania.csv
            (migracja.php — użyty raz i usunięty)

[ ] Nadal rozwijam ten sam projekt TaskQuest (nie zaczynam nowego).
[ ] Wiem, co robią tryby r, w i a — i który z nich kasuje zawartość pliku.
[ ] Każde otwarcie pliku kończę fclose() i sprawdzam wynik fopen() (=== false).
[ ] Wiem, dlaczego czytam linie przez while (($linia = fgets(...)) !== false).
[ ] Potrafię zapisać i odczytać wiersz CSV (fputcsv, fgetcsv) z separatorem ;.
[ ] Wiem, że z pliku wraca tekst, i potrafię odtworzyć int oraz bool.
[ ] Mam includes/funkcje_plikow.php z wczytajZadania() i zapiszZadania().
[ ] PLIK_ZADAN jest zdefiniowany w config/config.php.
[ ] data/zadania.csv ma nagłówek i 5 zadań; index.php odczytuje je z pliku.
[ ] wczytajZadania() pomija puste linie i wiersze o złej liczbie pól.
[ ] Test 1 (=== po zapisie i odczycie) daje bool(true).
[ ] Strona główna wygląda jak po Lekcji 10 (jedyna różnica: TaskQuest 1.1).
[ ] diagnostyka.php pokazuje 11 razy [OK].
[ ] Usunęłam/usunąłem migracja.php, data/zadania.php i pliki brudnopisu.
[ ] Przeprowadziłam/przeprowadziłem eksperymenty i przywróciłam/przywróciłem kod.

data/zadania.csv nie istnieje       →  "Brak zadań."   (prawda?)
plik ma zły format                  →  "Brak zadań."   (prawda?)
plik jest uszkodzony w środku       →  uszkodzone wiersze znikają po cichu
zapiszZadania() nie może otworzyć   →  zwraca false, ale nikt tego nie sprawdza

PODSUMOWANIE LEKCJI

W skrócie

Praca z plikiem to zawsze trzy kroki: fopen() → odczyt/zapis → fclose(). fopen() zwraca uchwyt (albo false) i wszystkie pozostałe funkcje dostają ten uchwyt, a nie nazwę pliku.

Tryb otwarcia decyduje o wszystkim. r – tylko odczyt, plik musi istnieć. w – kasuje zawartość w momencie otwarcia, nawet jeśli nic nie zapiszesz. a – dopisuje na końcu, zawartość zostaje. Oba (w, a) tworzą plik, jeśli go nie ma. r na nieistniejącym pliku daje false.

Każda operacja na pliku może się nie udać. fopen() zwraca false (brak pliku, brak uprawnień, zła ścieżka). Dlatego: przed otwarciem is_file() i is_readable(), po otwarciu if ($uchwyt === false). Wywołanie fgets() na false to już błąd krytyczny.

Pętla odczytu ma postać while (($linia = fgets($uchwyt)) !== false). Samo while ($linia = fgets(...)) zatrzyma się na linii o treści 0 lub pustej — "0" jest w PHP traktowane jak false. fgets() zostawia na końcu \n, więc zwykle potrzebny jest trim().

Z pliku wraca wyłącznie tekst. "250" to nie 250, a "1" to nie true. Typy trzeba odtworzyć ręcznie: (int) $wiersz[0] dla liczb, $wiersz[4] === '1' dla wartości logicznych. (bool) się nie nadaje — (bool) "nie" daje true, bo każdy niepusty tekst poza "0" jest prawdą.

CSV to zwykły tekst z separatorem. fputcsv() sam otacza cudzysłowami pola zawierające spacje, separator lub cudzysłów, a fgetcsv() je z powrotem rozbiera — dlatego tytuł Ćwiczenia; DateTime nie rozpadnie się na dwa pola. W TaskQuest separatorem jest średnik, więc komplet parametrów ';', '"', '' podajemy przy każdym wywołaniu (bez trzech ostatnich argumentów PHP 8.4 zgłasza Deprecated, a domyślnym separatorem jest przecinek, nie średnik).

Skróty są dla prostych przypadków. file_put_contents(), file_get_contents(), file() robią całą robotę jedną linią (otwarcie, operacja, zamknięcie). Bez flagi FILE_APPEND file_put_contents() nadpisuje plik. Gdy dane trzeba czytać linia po linii i rozbierać na pola — wygodniejszy jest fopen().

Źródła błędów, które kosztują dane: tryb w na jedynej kopii ważnego pliku, copy() na istniejący plik docelowy (nadpisuje), unlink() (usuwa trwale, bez kosza), edycja pliku .csv w Excelu (zmienia format dat, separator i kodowanie), ścieżka względna zamiast __DIR__, zapomniane fclose().

Co trzeba umieć na INF.03?

• napisać kompletny zapis do pliku i odczyt z pliku w schemacie fopen() → fwrite() / fgets() → fclose(),
• znać skutki trybów r, w, a i umieć wskazać, który z nich kasuje dane,
• rozpoznać w cudzym kodzie brak sprawdzenia wyniku fopen() oraz pętlę odczytu, która zgubi ostatnią linię,
• użyć skrótów file_put_contents() (z FILE_APPEND), file_get_contents(), file() do prostych zadań, np. dopisania wpisu do logu,
• odczytać dane tabelaryczne z pliku tekstowego do tablicy (fgetcsv() lub samodzielny podział linii) i odtworzyć typy ((int), porównanie z '1'),
• znać funkcje pomocnicze: file_exists(), is_file(), is_readable(), is_writable(), filesize(), filemtime(), copy(), rename(), unlink().

Minimum, które powinno wejść w pamięć

Jeżeli masz zapamiętać tylko kilka rzeczy z tej lekcji, zapamiętaj te:

1. fopen() → praca → fclose(). Uchwyt, nie nazwa pliku, trafia do kolejnych funkcji.
2. w kasuje plik przy otwarciu. a dopisuje. r nie tworzy pliku i zwraca false, gdy pliku nie ma.
3. Po fopen() zawsze if ($uchwyt === false), przed fopen() — is_file() i is_readable().
4. Pętla odczytu: while (($linia = fgets($uchwyt)) !== false). Nigdy while ($linia = fgets(...)).
5. Z pliku wraca string. (int) $pole dla liczb, $pole === '1' dla bool. Nie (bool).
6. fputcsv() / fgetcsv() z kompletem ';', '"', ''; w fgetcsv() drugi argument to 0 (bez limitu).
7. Pierwszy fgetcsv() przed pętlą pomija wiersz nagłówka.
8. file_put_contents($plik, $tekst, FILE_APPEND) = dopisanie jedną linią. Bez FILE_APPEND — nadpisanie.
9. unlink() usuwa nieodwracalnie, copy() nadpisuje cel, rename() przenosi i zmienia nazwę.
10. Ścieżki budujemy z __DIR__ (albo ze stałej z config.php, jak PLIK_ZADAN).

Ściągawka – najważniejsze polecenia i składnia

Schemat zapisu

$uchwyt = fopen(__DIR__ . '/dziennik.txt', 'a');   // 'w' = od zera, 'a' = dopisz

if ($uchwyt === false) {
    return false;
}

fwrite($uchwyt, "Nowa linia\n");
fclose($uchwyt);

Schemat odczytu

if (!is_file($sciezka) || !is_readable($sciezka)) {
    return [];
}

$uchwyt = fopen($sciezka, 'r');

while (($linia = fgets($uchwyt)) !== false) {
    echo trim($linia) . '<br>';
}

fclose($uchwyt);

CSV

fputcsv($uchwyt, ['id', 'tytul', 'xp'], ';', '"', '');   // tablica → linia
$wiersz = fgetcsv($uchwyt, 0, ';', '"', '');             // linia → tablica lub false

Odtwarzanie typów po odczycie

'id'       => (int) $wiersz[0],
'wykonane' => $wiersz[4] === '1',

Tryby otwarcia

Skróty jednoliniowe

file_put_contents($plik, $tekst);                 // zapis (nadpisuje)
file_put_contents($plik, $tekst, FILE_APPEND);    // dopisanie
$tekst  = file_get_contents($plik);               // cały plik jako tekst
$linie  = file($plik, FILE_IGNORE_NEW_LINES | FILE_SKIP_EMPTY_LINES);

Sprawdzanie i operacje na plikach

file_exists($p)  is_file($p)  is_readable($p)  is_writable($p)  is_dir($p)
filesize($p)     filemtime($p)                 // rozmiar, czas modyfikacji (timestamp)
copy($z, $c)     rename($s, $n)     unlink($p)  // kopiuj, przenieś/zmień nazwę, usuń

Pozostałe funkcje odczytu i wskaźnik

fread($uchwyt, filesize($plik));   // N bajtów (cały plik)
fgetc($uchwyt);                    // jeden znak
feof($uchwyt);                     // czy koniec pliku
rewind($uchwyt);                   // wskaźnik na początek

Blokada przy współbieżnym zapisie (np. licznik odwiedzin)

flock($uchwyt, LOCK_EX);   // wyłączna (zapis); LOCK_SH = współdzielona (odczyt)
// ... odczyt, rewind(), fwrite() ...
fflush($uchwyt);
flock($uchwyt, LOCK_UN);

Quiz – sprawdź się

Odpowiedzi na końcu dodatku.

1. Który tryb otwarcia sprawia, że dotychczasowa zawartość pliku zostaje nietknięta, a nowe dane trafiają na jego koniec?
a) r+ b) w c) a d) x

2. Co znajdzie się w pliku a.txt po wykonaniu tego kodu i dlaczego?

$u = fopen(__DIR__ . '/a.txt', 'w');
fwrite($u, "raz\n");
fclose($u);

$u = fopen(__DIR__ . '/a.txt', 'w');
fwrite($u, "dwa\n");
fclose($u);

3. Plik liczby.txt zawiera trzy linie: 5, 0, 7. Co wypisze poniższy kod, a co powinien wypisywać? Popraw jeden fragment.

$u = fopen(__DIR__ . '/liczby.txt', 'r');

while ($linia = fgets($u)) {
    echo trim($linia) . '|';
}

fclose($u);

4. Linia pliku ma postać 3;Ćwiczenia;2026-09-18. Ile elementów będzie miała tablica zwrócona przez fgetcsv($u) wywołane bez dodatkowych argumentów? Co zrobić, żeby otrzymać trzy pola?

5. Po odczycie $wiersz[4] ma wartość "0". Które wyrażenie poprawnie odtworzy pole wykonane i dlaczego drugie jest złym pomysłem?
a) (bool) $wiersz[4] b) $wiersz[4] === '1'
Co zwróci każde z nich, jeśli w pliku zamiast 0 znajdzie się tekst nie?

6. W funkcji wczytajZadania() ktoś usunął jedną linię — samotne wywołanie fgetcsv() przed pętlą. Co dokładnie znajdzie się w tablicy $zadania jako pierwszy element po tej zmianie i która funkcja z wcześniejszych lekcji zachowa się przez to dziwnie?

7. Dlaczego ten kod przerywa działanie skryptu błędem krytycznym, jeśli plik brak.txt nie istnieje? Dopisz dwie linie, które to naprawią.

$u = fopen(__DIR__ . '/brak.txt', 'r');

while (($l = fgets($u)) !== false) {
    echo $l;
}

fclose($u);

8. Ile linii będzie miał plik log.txt po wykonaniu tego kodu? Popraw go tak, aby powstały trzy wpisy.

foreach (['start', 'wczytano', 'koniec'] as $wpis) {
    file_put_contents(__DIR__ . '/log.txt', $wpis . "\n");
}

9. Napisz jedną linię, która dopisze do pliku logs/taskquest.log wpis w formacie 2026-09-21 10:15:03 — wczytano 5 zadan (liczba zadań jest w $liczbaWszystkich, datę weź z date('Y-m-d H:i:s')).

10. Dobierz funkcję do zadania: (a) zarchiwizuj zadania.csv jako zadania_2026-09-28.csv, zostawiając oryginał; (b) przenieś stare.csv do katalogu archiwum/; (c) skasuj plik tymczasowy. Przy której z nich grozi cicha utrata danych i dlaczego?

11. Funkcja zapiszZadania() otwiera plik w trybie w. Co konkretnie zepsułoby się w pliku zadania.csv, gdyby zmienić ten tryb na a i wywołać funkcję dwa razy?

if (!is_file($sciezka) || !is_readable($sciezka)) {
    return;                      // albo: return [];
}

$u = fopen($sciezka, 'r');

if ($u === false) {
    return;
}

8. Jedną — koniec. Bez flagi każde wywołanie nadpisuje plik. Poprawka: file_put_contents(__DIR__ . '/log.txt', $wpis . "\n", FILE_APPEND);
9. file_put_contents(__DIR__ . '/logs/taskquest.log', date('Y-m-d H:i:s') . " — wczytano $liczbaWszystkich zadan\n", FILE_APPEND); (katalog logs/ musi istnieć — if (!is_dir(...)) { mkdir(...); }).
10. (a) copy(), (b) rename(), (c) unlink(). Cicha utrata danych grozi przy copy() i rename(): jeśli plik docelowy istnieje, zostaje nadpisany bez pytania. unlink() też jest nieodwracalny (plik nie trafia do kosza), ale tu akurat usunięcie jest zamierzone. Bezpieczny nawyk: przed zapisem sprawdzić is_file($cel).
11. Przy drugim wywołaniu plik miałby dwa wiersze nagłówka (drugi w środku pliku) i zdublowane wszystkie zadania. Przy odczycie pomijany jest tylko pierwszy wiersz, więc nagłówek ze środka trafiłby do $zadania jako pseudo-zadanie (patrz pytanie 6), a każde zadanie pojawiłoby się na liście dwa razy — z podwojonym XP do zdobycia.